Jump to content
Forum Kopalni Wiedzy
KopalniaWiedzy.pl

Laser gamma coraz bliżej. W CERN-ie udało się laserowo schłodzić pozytronium

Recommended Posts

Naukowcom pracującym przy eksperymencie AEgIS w CERN-ie udało się, jako pierwszym w historii, schłodzić pozytronium (krążące wokół siebie elektron i pozyton) za pomocą wiązki lasera. To pierwszy krok w kierunku stworzenia lasera emitującego promieniowanie gamma. Urządzenie takie pozwoliłoby zajrzeć fizykom do wnętrza jądra atomu i znalazłoby zastosowanie również poza fizyką. Osiągnięcie przybliża też zespół AEgIS do przeprowadzenia bardzo precyzyjnych pomiarów, które mają dać odpowiedź na pytanie, czy materia i antymateria opadają na Ziemię w ten sam sposób.

AEgIS to jeden z kilku eksperymentów prowadzonych w Fabryce Antymaterii (Antimatter Factory) w CERN-ie. Wytwarzane są tam atomy antywodoru, które służą badaniom nad antymaterią. Żeby stworzyć atom antywodoru – czyli pozyton krążący wokół antyprotonu – AEgIS kieruje wiązkę pozytronium w chmurę spowolnionych antyprotonów. Gdy dochodzi do spotkania antyprotonu i pozytonium,  pozyton z pozytonium jest przekazywany antyprotonowi i powstaje antywodór. Ten sposób wytwarzania antywodoru oznacza, że AEgIS może badać też samo pozytronium.

Pozytronium ma niezwykle krótki czas życia, wynoszący zaledwie 142 miliardowe części sekundy. Po tym czasie dochodzi do jego anihilacji i pojawienia się promieniowania gamma. Jako że jest to prosty system, złożony zaledwie z dwóch elementów, powinien być prosty do zbadania. Pod warunkiem jednak, że uda się schłodzić próbkę pozytronium do temperatury wystarczająco niskiej, by dokonać precyzyjnych pomiarów.

I właśnie to udało się zespołowi AEgIS. Naukowcy zastosowali technikę chłodzenia laserowego i obniżyli temperaturę swojej próbki z 380 do 170 kelwinów, czyli z niemal 107 do poniżej -103 stopni Celsjusza. I, co więcej, zapowiadają, że mają zamiar pokonać barierę 10 kelwinów (-263,15 C).

Laserowe schłodzenie pozytronium otwiera nowe perspektywy w badaniach nad antymaterią. Daje nadzieję na przeprowadzenie precyzyjnych pomiarów właściwości i zachowania w polu grawitacyjnym tego niezwykłego, a jednocześnie prostego układu materia-antymateria, jakim jest pozytronium. Przy osiągnięciu odpowiednio niskiej temperatury można będzie utworzyć kondensat Bosego-Einsteina złożony z pozytronium. A taki kondensat, jak przewidują teoretycy, powinien pozwolić na wytworzenie spójnej wiązki gamma dzięki wzajemnej anihilacji składowych pozytronium.

Kondensat Bosego-Einsteina złożony z antymaterii byłby niezwykłym narzędziem badawczym zarówno dla fizyki badań podstawowych, jak i stosowanych. Tym bardziej, gdybyśmy dzięki niemu mogli zbudować laser na promieniowanie gamma, który pozwoliłby zajrzeć do wnętrza jądra atomowego, wyjaśnia Ruggero Caravita, rzecznik prasowy AEgIS.

Lasera do schłodzenia antymaterii użyto po raz pierwszy zaledwie przed trzema laty. Zwykle w takich przypadkach wykorzystuje się laser wąskopasmowy. Naukowcy z CERN użyli lasera szerokopasmowego, co pozwoliło im schłodzić znaczną część próbki. Ponadto eksperyment przeprowadzono bez użycia zewnętrznego pola elektrycznego czy magnetycznego, co uprościło cały eksperyment i wydłużyło czas życia pozytronium.


« powrót do artykułu

Share this post


Link to post
Share on other sites

Gdyby udało się zbudować graser ( https://en.wikipedia.org/wiki/Gamma-ray_laser ) produkujący 782 keV fotony (prawdopodobnie się nie da), mógłby produkować wolne neutrony: p + 782keV -> n, czyli fuzja stałaby się trywialna.

Najwyżej energetycznie proponowany free electron laser ( https://accelconf.web.cern.ch/fel2017/papers/mop066.pdf ) ma 0.03nm czyli ~41keV. Już są pierwsze przejścia jądrowe FELami: https://physics.aps.org/articles/v7/20

... a jeśli by się udało, to dalsze pytanie czy liczba barionowa może być łamana (potrzebne np. dla bariogenezy czy promieniowania Hawkinga) - jeśli tak to znaczy że konfiguracja pól protonu to jest lokalne minimum energetyczne, więc może np. graserami dałoby się rozhuśtać z tego lokalnego minimum, stymulując rozpad protonu ... dając ultimate energy source: pełna konwersja materia -> energia: z dowolnej materii ~100x gęstość energii niż z fuzji (alternatywne podejście: ścisnąć materię do czarnej dziury i poczekać aż ona wypromieniuje).

Share this post


Link to post
Share on other sites
12 godzin temu, Jarek Duda napisał:

Gdyby udało się zbudować graser produkujący 782 keV

Tymczasem nie ten rząd wielkości.

12 godzin temu, Jarek Duda napisał:

prawdopodobnie się nie da

Nie sądzę że za mojego życia, ale kto wie? ;)

12 godzin temu, Jarek Duda napisał:

czyli fuzja stałaby się trywialna

To zależy ile energii będzie wymagał laserek.

12 godzin temu, Jarek Duda napisał:

... a jeśli by się udało

Jak się uda, to można będzie pogadać, bo tymczasem pomysłów "z czachy" dorzuciłbym jeszcze sporą garść, ale ostatnio nie piję alkoholu. :)

Share this post


Link to post
Share on other sites
W dniu 23.02.2024 o 16:46, KopalniaWiedzy.pl napisał:

Naukowcom pracującym przy eksperymencie AEgIS w CERN-ie udało się, jako pierwszym w historii, schłodzić pozytronium (krążące wokół siebie elektron i pozyton) za pomocą wiązki lasera. To pierwszy krok w kierunku stworzenia lasera emitującego promieniowanie gamma.

Jest jakaś hipotetyczna materia chociaż co odbija efektywnie takie ekstremalne częstotliwości? Tego chyba się nie przeskoczy.


 

Share this post


Link to post
Share on other sites

@Astro, gdybyś powiedział osobie sprzed 100 lat o obecnej technologii ... ja bym się nie zdziwił gdyby za 100 lat ludzkość opanowała stymulowany rozpad protonu, model który rozważam pozwala na szukanie takiej dynamiki.

Ogólnie pierwszy krok do nowej technologii to zwykle była otwartość na daną możliwość.

Edited by Jarek Duda

Share this post


Link to post
Share on other sites
20 godzin temu, Jarek Duda napisał:

Ogólnie pierwszy krok do nowej technologii to zwykle była otwartość na daną możliwość.

Owszem, jak najbardziej, ale:

20 godzin temu, Jarek Duda napisał:

gdyby za 100 lat ludzkość opanowała stymulowany rozpad protonu, model który rozważam pozwala na szukanie takiej dynamiki

otwiera stare zagadnienie: odkrywcami są ci którzy nie wiedzą, że coś jest niemożliwe? ;) Powodzenia oczywiście życzę, nie tylko kilka punktów za publikacje, które i tak przejdą. Gratuluję Jarku konsekwencji. ;)

Share this post


Link to post
Share on other sites
10 hours ago, Astro said:

odkrywcami są ci którzy nie wiedzą, że coś jest niemożliwe?

Jeszcze raz: rozpad protonu jest konieczny zarówno dla (hipotetycznych) bariogenezy (dlaczego mamy więcej materii niż antymaterii?) i promieniowania Hawkinga - to drugie daje inną teoretyczną możliwość ultimate energy source: ścisnąć materię do czarnej dziury i poczekać aż wyparuje (zbierając mc^2 energię) ... inne argumenty to np. brak prawa Gaussa dla liczby barionowej, więc dlaczego miałaby być zachowywana - wiele modeli potrzebuje możliwości jej łamania.

Podczas gdy powyższe wymagają ekstremalnych warunków, nieskutecznie poszukuje się rozpadu protonu w wielkich zbiornikach wody - może po prostu kwestia zbyt mało ekstremalnych warunków, ja osobiście bym raczej szukał w centrach gwiazd neutronowych (szczególnie produkujących rzędy wielkości więcej energii niż pozwalają standardowe modele np. https://www.space.com/bizare-object-10-times-brighter-than-sun ), czy w LHC (niestety bardzo trudne do potwierdzenia/zaprzeczenia).

Edited by Jarek Duda

Share this post


Link to post
Share on other sites
3 godziny temu, Jarek Duda napisał:

Jeszcze raz: rozpad protonu jest konieczny zarówno dla (hipotetycznych) bariogenezy (dlaczego mamy więcej materii niż antymaterii?) i promieniowania Hawkinga - to drugie daje inną teoretyczną możliwość ultimate energy source: ścisnąć materię do czarnej dziury i poczekać aż wyparuje (zbierając mc^2 energię) ... inne argumenty to np. brak prawa Gaussa dla liczby barionowej, więc dlaczego miałaby być zachowywana - wiele modeli potrzebuje możliwości jej łamania.

No ale czy proton to nie jest pentaquark? Tam ten rozpad, to rozpad mówiący czym jest proton (prawie).

https://en.wikipedia.org/wiki/Pentaquark

220px-Pentaquark-Feynman.svg.png

Share this post


Link to post
Share on other sites

W rozpadzie protonu zostaje pozytron ( https://en.wikipedia.org/wiki/Proton_decay ), który w materii anihilowałby z elektronem - prowadząc do praktycznie pełnej konwersji materia -> energia (~100x gęstość energii niż fuzja, z dowolnej materii).

Podobne w promieniowaniu Hawkinga - produkuje bezmasowe cząstki z czegoś co powstało głównie z barionów.

Mechanizm zależy od modelu, w ~Landau-de Gennes który rozważam ( https://arxiv.org/pdf/2108.07896 ) ze (skwantowanym) ładunkiem topologicznym jako elektryczny, najprostszy węzeł wydaje się zgadzać z barionami, np. strukturalnie wymusza ładunek tłumacząc dlaczego proton jest lżejszy od neutronu (neutron musi skompensować ten ładunek), wiązanie i moment kwadrupolowy deuteronu.

Jeśli barion to rzeczywiście węzeł wirów topologicznych typu Abrikosova, stymulowanie jego rozpadu to byłaby np. próba rozbujania żeby dwa wiry mogły przeniknąć przez siebie - rozplątując węzeł. Mogłaby do tego wystarczyć np. elektromagnetyczna fala stojąca o olbrzymiej częstotliwości, którą można by uzyskać efektem dudnienia ( https://en.wikipedia.org/wiki/Beat_(acoustics) ) z dwóch laserów o bardzo bliskich częstotliwościach.

GCmPcJN.png

  • Upvote (+1) 1

Share this post


Link to post
Share on other sites
2 godziny temu, Jarek Duda napisał:

W rozpadzie protonu zostaje pozytron ( https://en.wikipedia.org/wiki/Proton_decay )

Hm.. ale to jest hipotetyczne, a to jest potwierdzone: https://en.wikipedia.org/wiki/Pentaquark

Czy nie lepiej bazować na czymś co eksperymentalnie potwierdziło jak powstaje (prawie) proton niż, jak hipotetycznie proton się rozpada?
To jakieś lepsze pojęcie daje o tym czym proton może być.  

 

Cytat

Designated Pc(4312)+ (Pc+ identifies a charmonium-pentaquark while the number between parenthesis indicates a mass of about 4312 MeV), the pentaquark decays to a proton and a J/ψ meson. 

Ten pentaquark rozpada się potem na proton i meson. To chyba wiele mówi o strukturze wewnętrznej protonu i tego jak powstaje. 

 

Edited by l_smolinski

Share this post


Link to post
Share on other sites

Skoro rozpada się na proton, chyba nie pomoże z hipotetycznym/potencjalnym stymulowanym łamaniem liczby barionowej?

Ja bym szukał numerycznie parametrów dudnienia, żeby podczas jednego EM chirpu poniżej rozbujac konfigurację pola barionu aby istotnie zwiększyć prawdopodienstwo wybicia z lokalnego minimum energii.

WaveInterference.gif

 

 

Edited by Jarek Duda

Share this post


Link to post
Share on other sites
26 minut temu, Jarek Duda napisał:

Skoro rozpada się na proton, chyba nie pomoże z hipotetycznym/potencjalnym stymulowanym łamaniem liczby barionowej?

No, ale przed rozpadem to nie była złamana właśnie między innymi liczba barionowa? Pentaquark  ma niby 1 ale rozpada się, więc może wcale nie miał 1, tylko coś innego. 
Tam musiała być jakaś konfiguracja mało stabilna, może wynikająca właśnie z niedozwolonej liczby barionowej? To należało by wywnioskować z tego tworzenia razem z Kaonem.   

Edited by l_smolinski

Share this post


Link to post
Share on other sites

Nie wiem, wygląda na metastabilny stan wzbudzony barionu - może w kierunku łamania liczby barionowej ... ale niestety raczej niepraktyczny dla pozytywnego bilansu energetycznego.

  • Upvote (+1) 1

Share this post


Link to post
Share on other sites
Posted (edited)
W dniu 24.02.2024 o 08:07, Jarek Duda napisał:

Gdyby udało się zbudować graser ( https://en.wikipedia.org/wiki/Gamma-ray_laser ) produkujący 782 keV fotony (prawdopodobnie się nie da), mógłby produkować wolne neutrony: p + 782keV -> n, czyli fuzja stałaby się trywialna.

A do jakiej reakcji ten neutron miałby się przydać? Bo o ile taki stymulowany rozpad to mógłby się odbyć, to nie widzę możliwości użytecznej fuzji, ale dużo już pozapominałem. Na zdrowy rozum - mamy bardzo dużo procesów generujących nadmiarowe neutrony w reaktorach, i nie spotkałem się z podejściem żeby generować za ich pomocą dodatkową energię. Oczywiście powodem może być znikoma wartość energetyczna potencjalnych reakcji w porównaniu do rozbicia uranu i niepotrzebne komplikacje techniczne. Jedynym ważnym procesem jest produkcja trytu, to jedyna fuzja jaka zachodzi.
Przede wszystkim powstały neutron byłby bardzo gorący , a do zabawy w przemiany jądrowe chcemy generować neutrony najlepiej zimne.

W dniu 24.02.2024 o 08:07, Jarek Duda napisał:

(alternatywne podejście: ścisnąć materię do czarnej dziury i poczekać aż ona wypromieniuje).

Słabo, chyba nie mamy tyle czasu. Czarne dziury najlepiej generują energię z materii w dyskach akreacyjnych.
Ściskanie materii do mikrodziur jest nierealne - nie ma z czego zrobić "szczypiec" ;)
 

W dniu 26.02.2024 o 09:59, Jarek Duda napisał:

Jeśli barion to rzeczywiście węzeł wirów topologicznych typu Abrikosova, stymulowanie jego rozpadu to byłaby np. próba rozbujania żeby dwa wiry mogły przeniknąć przez siebie - rozplątując węzeł. Mogłaby do tego wystarczyć np. elektromagnetyczna fala stojąca o olbrzymiej częstotliwości, którą można by uzyskać efektem dudnienia ( https://en.wikipedia.org/wiki/Beat_(acoustics) ) z dwóch laserów o bardzo bliskich częstotliwościach.

Negacja Mechaniki Kwantowej?
Lasery o wielkich częstotliwościach raczej zaczną reagować z protonem fotonami niż uzyskają jakieś subtelne dudnienie w jego wnętrzu.

Nie wiem też, czy w grę nie wejdzie kwantowy efekt Zenona  - ładując co chwila fotony w ten proton sprawiamy, że się nie rozpadnie.
Detekcja też nie będzie prosta przy takim szumie.

Edited by peceed

Share this post


Link to post
Share on other sites

Create an account or sign in to comment

You need to be a member in order to leave a comment

Create an account

Sign up for a new account in our community. It's easy!

Register a new account

Sign in

Already have an account? Sign in here.

Sign In Now

  • Recently Browsing   0 members

    No registered users viewing this page.

×
×
  • Create New...